Commissie: zwart-op-wit begrenzing overlast en locatie Carnissetuin

Voordat de gemeenteraad het bestemmingsplan Hart van Zuid vaststelt, moet er een goed alternatief zijn voor de gebruikers van de Carnissetuin. Ook moet het bestemmingsplan meer garanties bieden voor beperking van de overlast van geluid en de nieuwe busroutes voor de bewoners. Dat is de uitkomst van het debat woensdag 14 oktober in de gemeenteraadscommissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB).

De commissie wil meer informatie. “Bijvoorbeeld over de afwikkeling van verkeer, zoals de busroutes, en over het Hoornbeeck College”, stelde Leo Bruijn (PvdA) aan het eind van de vergadering. Net als de andere leden had hij goed geluisterd naar de insprekers en vervolgens kritische vragen gesteld aan de wethouder. De beantwoording was vooralsnog onvoldoende voor de meeste commissieleden om nu al te kunnen adviseren aan de gemeenteraad. Eerst moeten er zekerheden op papier staan over de toekomst van de Carnissetuin en over meer overlastbeperkende maatregelen voor bewoners. 

Insprekers

Bij de behandeling van het agendapunt ontwerp-Bestemmingsplan Hart van Zuid voerden om te beginnen verschillende insprekers het woord.

Marga Scholte sprak als bewoonster van het Zuiderterras. Zij benadrukte dat bewoners van het Zuiderterras zwaar benadeeld worden als de laad- en loszone bij de uitgangen op maaiveld vervalt voor twee rijbanen voor vertrekkende bussen. Haar slaapkamer bevindt zich boven de weg, dus haar woongenot wordt ernstig aangetast als er bussen onder de flats gaan rijden. Scholte verwees naar een recente brief van wethouder Schneider, die daarin aangaf dat er geen budget is voor een overkapping aan de achterzijde, direct onder haar woning. Door de beperkte spreektijd kwam ze niet toe aan haar bezwaar tegen de minimale parkeermogelijkheden op straat voor bewoners (40 plaatsen voor 135 bewoners).

Helen Scurr, eveneens bewoonster van het Zuiderterras, onderstreepte het voorgaande betoog en liet foto’s zien van de onderdoorgang met de laad- en loszone. “Het is de enige plek waar wij met speciaal vervoer en taxi’s kunnen komen. Wij worden gevangenen in onze eigen woning.” Er zullen volgens Scurr levensgevaarlijke situaties ontstaan als bezoekers van Ahoy en gasten van het geplande hotel in plaats van vijfhonderd meter lopen naar de Gooilandsingel de kortste weg kiezen en oversteken bij het winkelcentrum. Op de kruising van de Sallandweg met de Zuiderparkweg zijn maar liefst zeven rijbanen voorzien, schetste Scurr.

Emile Hilgers, die het woord voerde namens Stichting Zuidpleingebied, gaf aan dat er bij de meeste bewoners op onderdelen absoluut geen draagvlak is voor het voorliggende bestemmingsplan. Er dreigt een verslechtering van het leefklimaat door meer bebouwing en verkeer. De maximale geluidsbelasting in de regels van het bestemmingsplan gelden voor één van de bronnen (bijvoorbeeld vrachtverkeer of activiteiten van Ahoy), terwijl een cumulatie (optelsom) van geluid zal optreden (metro, gebouwinstallaties). Er is niet onderzocht of de Sallandweg weg alle geplande verkeersstromen aan kan. Ontsluitingen aan de noordzijde zijn niet geborgd in het bestemmingsplan. De voorkeursvariant van de gemeente en Ballast Nedam voor de busroutes, waarbij twee busbanen onder de terrasflats lopen, staat in schril contrast met de voorkeur van de bewoners (handhaving van de huidige situatie).

Arjen van Kralingen, directeur van het Hoornbeeck College, legde uit dat zijn school al heel lang met ruimtegebrek kampt. Hij zei onder meer dat de school sociale contacten onderhoudt met bewoners en instellingen in de directe omgeving. Ook sprak hij over toezeggingen van de gemeente. Hij verwacht daadkracht en bestuurlijke consistentie van de gemeente.   

Annelies Groen uit Carnisse en Rini Biemans van Creatief Beheer pleitten voor behoud van de Carnissetuin. Dit werd kracht bijgezet door de overhandiging van meer dan tweeduizend handtekeningen aan commissievoorzitter Antoinette Laan als vertegenwoordigster van de gemeenteraad. Bewoonster Groen vertelde over het belang van educatieve tuinen en het belang van de tuin als landbouwgrond voor armlastige bewoners en als openlucht buurthuis. Al in 2012 zijn de tuinen wegbezuinigd door de toenmalige deelgemeente en is de bestemming veranderd in ‘tijdelijk groen’. Bewoners verkeerden lange tijd in onzekerheid en hebben veelal vergeefs gezocht naar officiële stukken om hun recht te halen. Op vragen van de commissieleden over aangeboden alternatieven antwoordde ze dat Ballast Nedam onder meer het grasveld onderaan de terraswoningen en een dakterras had aangeboden. Maar 7.000 vierkante meter groen kan volgens de inspreekster onmogelijk vervangen worden in de directe omgeving. 

Melanie van Loon, bewoonster van de flats boven Albert Heijn, stond als laatste inspreekster stil bij de toenemende geluidsbelasting op de woningen en de parkeersituatie voor bewoners. “Zijn er financiële middelen bij de VvE om het gebouw en het woongenot te waarborgen?”, vroeg zij. Zelf huurt zij voor zo’n zestig euro per maand een plek op de parkeerplaats bij ABN AMRO, die in de plannen het veld moet ruimen voor een standplaats voor taxi’s en touringcars. Bewoners van haar flat krijgen geen vergunning en het enige alternatief dat wordt geboden is een bewonersabonnement in de parkeergarage à 160 euro per maand.  

Hoornbeeck College en Carnissetuin

In het debat van de commissie en de wethouder was er veel aandacht voor het Hoornbeeck College en de Carnissetuin. De commissieleden zagen niet allemaal de noodzaak van parkeren op eigen grond voor het Hoornbeeck College. Ook wilde men weten wanneer er welke toezeggingen waren gedaan voor nieuwbouw op de locatie van de Carnissetuin.

Mark de Boer (ChristenUnie-SGP) vroeg naar de mogelijkheden voor realisatie van nieuwbouw voor de school in combinatie met behoud van de Carnissetuin en of dat de inzet is van het college. Ook andere commissieleden informeerden of alternatieven zijn onderzocht , bijvoorbeeld hoogbouw (zo mogelijk op palen), parkeren in de wijk of parkeervoorzieningen op afstand, en dubbel gebruik van de grond (buitenruimte voor scholieren en tuinders).

Voor de VVD staat de uitbreiding van het Hoornbeeck College niet ter discussie. “Maar dat betekent wel dat de Carnissetuin wordt opgeofferd”, aldus Jan Willem Verheij. “Een wijk als Carnisse zou er van mee moeten profiteren dat het Hart van Zuid wordt ontwikkeld. In hoeverre is de wethouder bezig een goede alternatieve locatie te vinden en is hij bereid om daar een extra inspanning op te leveren?”

Ook Luuk Wilson (Leefbaar Rotterdam) zei de uitbreiding van het Hoornbeeck College te steunen. Hij zei de parkeerplaatsen legitiem te vinden vanwege behoud van de kwaliteit van het onderwijs. “De Gebiedscommissie Charlois geeft aan dat de Carnissetuin een tijdelijke voorziening is. Uiteraard zien we graag een oplossing voor de gebruikers. We zien graag dat er een actieve houding is van de gebruikers van de tuin en Ballast Nedam, waarbij de gemeente als Haarlemmerolie, als smeermiddel, kan fungeren.”

“Voor ons is het onacceptabel dat de Carnissetuin zou moeten verdwijnen voor uitbreiding van de school”, zei Quérien Velter (SP). “We zijn verbaasd dat de grond van de tuin al is weggegeven als bijdrage voor de ontwikkeling van het Hart van Zuid. Het is onbegrijpelijk dat het college het belang van een regionale school verkiest boven het belang van de gebruikers van deze tuin.” Ook is de SP geen voorstander van woningbouw in het Zuiderpark. Velter pleitte net als de Gebiedscommissie Charlois voor een alternatieve locatie hiervoor. Ook vroeg ze of in het plangebied een minimum aan groen geborgd kan worden, zoals met water wel is gedaan.

Judith Bokhove (GroenLinks) zei nog steeds achter de grote lijnen van de gebiedsontwikkeling te staan. “Maar nu er een bestemmingsplan is, blijken er allerlei bezwaren te zijn van bewoners. Voor mij is dit nu pas een ja of een nee voor het behoud van de Carnissetuin. Wat ons betreft wordt de tuin behouden en blijft het groen groen.” Zei pleitte voor een schoolmobiliteitsplan (waardoor minder parkeerplaatsen nodig zijn op eigen terrein) en voor doorgaan met  het zoeken naar een nieuwbouwplan voor de school. Wellicht zijn oplossingen mogelijk zijn waarbij door dubbel gebruik de school kan uitbreiden en de Carnissetuin kan worden voortgezet, was Bokhove hoopvol.

Nils Berndsen (D66) zei benieuwd te zijn wat de afweging is geweest van de wethouder om de ambitie groen en duurzaamheid los te laten voor onderwijs (dat in de Structuurvisie Hart van Zuid niet met name is genoemd als ambitie). Hij noemde de uitbreiding van de school versus de Carnissetuin het moeilijkste punt voor zijn fractie. ”De flexibilietit van het bestemmingsplan geeft weinig houvast over welke richting je uit kan. Parkeren kan, groen kan, bouwen kan. De welstandskaart geeft als gebiedstype stedelijk groengebied aan. Ik hoor graag wat de afweging is geweest van de wethouder. De moeilijkheid is dat vanuit de gemeente aan de school altijd het perspectief is gegeven voor een ontwikkeling op die locatie. Behoud van de functie van de Carnissetuin is voor ons cruciaal en randvoorwaardelijk, maar is wat ons betreft niet gebonden aan één locatie. Ik hoor graag van de wethouder hoever de planvorming is en of hij bereid is de regie te nemen voor een overeenkomst tussen de partijen voor behoud van de functie van de Carnissetuin voor deze wijk.”

Wethouder Ronald Schneider zei in de beantwoording dat het niet primair zijn insteek is om de Carnissetuin onderdeel te maken van de uitbreiding van het Hoornbeeck College. “Het initiatief moet ergens anders neerdalen.” Hij schetste dat er bij dit soort plannen altijd belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen. “Dat hebben wij in dit geval ook gedaan. Wij zetten ons als gemeente in voor het goed accommoderen van deze onderwijsinstelling die buitengewoon gewaardeerd wordt en die belangrijk is voor de toekomst van onze jeugd. De school onderneemt bovendien allerlei initiatieven voor verbindingen met het omliggende gebied. Uiteraard is groen en duurzaamheid belangrijk, zoals in de structuurvisie is aangegeven. Maar er zal bij de verdere inrichting van het plan, zoals bij de inrichting van de Gooilandsingel, ruime aandacht zijn voor vergroening.”

Busroutes en wonen

Met betrekking tot de busroutes vroeg Jeroen van der Lee (Partij van de Dieren) de wethouder om de ‘Green Deal’ randvoorwaardelijk te maken voor de nieuwe busroutres. “Als er niet uitsluitend elektrische bussen rijden op het moment dat het Hart van Zuid ontwikkeld is, krijgen de bewoners gigantische overlast”, verklaarde hij.

Jan Willem Verheij constateerde dat er in de plannen voor het Hart van Zuid vooral aandacht is voor publieke en commerciële voorzieningen. “Het wonen in dit gebied is een beetje een ondergeschoven kindje”, sprak hij. “Er wordt niet echt een gedachte neergezet hoe ook dat onderdeel kan worden verbeterd en hoe ook bewoners kunnen profiteren. Wat ons betreft gaat dat fout op punten die ook aan de orde zijn geweest in de inspraak.

Volgens Verheij moet gekeken worden naar goede parkeermogelijkheden voor bewoners van het Zuiderterras ‘zodat die ook een toekomst hebben in het gebied’. “De bussen gaan wel heel dichtbij de woningen rijden, dat maakt het wonen daar heel onaangenaam. Het gaat om een paar duizend bussen per dag en het zal nog lang duren voor ze allemaal stil zijn en schoon. Dat is geen duurzame oplossing, dat is niet de manier waarop je het verleggen van de bussen kan doen. Er moet wat de VVD betreft een betere oplossing komen boven de Sallandweg zodat de bussen uit het zicht worden genomen en die overlast er gewoon niet is. Hoe denkt de wethouder daar een structurele oplossing voor te maken die langjarig kwaliteit toevoegt?”

Quérien Velter zei het jammer te vinden dat de wethouder, ook in zijn laatste brief, niet echt een oplossing geeft voor de problemen rond de busroutes en telkenmale zegt dat dit later wordt uitgewerkt. “Ik heb het gevoel dat bewoners echt meer houvast nodig hebben op het moment dat we dit bestemmingsplan vaststellen en ook de voorkeursvariant voor de busroutes mogelijk wordt gemaakt. Ik wil van de wethouder weten of bijvoorbeeld maatregelen die ook in de MER naar voren komen, geborgd gaan worden als we dit plan vaststellen. Het gaat dus ook over een grotere overkapping en de elektrische bussen. Wat ons betreft is dat wel een voorwaarde om hiermee verder te gaan.”

“Er is ook nog geen oplossing voor de toegang tot de woningen op het Zuiderterras”, vervolgde Velter. “Ik kan met niet voorstellen hoe dat goed opgelost kan worden met al het extra verkeer, bussen, en in- en uitgaande voertuigen. Ik deel die zorgen met de bewoners en ik verwacht dat het college met meer uitwerking komt om ons hierover meer zekerheid te geven.”

Luuk Wilson vroeg welke afspraken zijn gemaakt met Ballast Nedam en hoe is veilig gesteld dat die afspraken worden nagestreefd, vooral met betrekking tot de toekomstbestendigheid. “Hoe gaan we om met garanties over onder meer geluid, hoe stellen we zeker voor bewoners hoe dat gegarandeerd is, en is er vrijheid om daar nog aanpassingen op te plegen?” Ook het bewonersparkeren is voor hem een punt van zorg. “We creëren straks een andere situatie en moeten heel voorzichtig zijn dat je mensen die er wonen niet volledig over het hoofd ziet of op enorme kosten jaagt. Er zijn in het gebied veel parkeerplaatsen. Het kan haast niet zo zijn dat je daar geen goede oplossing voor vindt.”

Ook Mark de Boer noemde de nieuwe busroute als zorgpunt. “Rond het Zuiderterras ontstaat een enorme overlast,” stelde hij, “zoals we zojuist van de bewoners hebben gehoord. Ik zie dat er een afweging is gemaakt van het woonconfort voor de bewoners en de ruimtelijke kwaliteit op de Gooilandsingel. Die afweging is wel heel erg doorgeslagen. Het is belangrijk dat de ruimtelijke kwaliteit verbetert, maar wat ons betreft weegt het belang van de bewoners zwaarder.”

“Een nieuw busviaduct betekent een minimale verbetering voor de looproute tussen Zuidplein en Ahoy”, verklaarde De Boer verder. “In de huidige situatie weten de mensen ook wel de weg naar Ahoy te vinden. Ik denk dat je ook met het bestaande viaduct en een vergroening een enorme impuls kan bereiken. Wat kost het om het viaduct te verleggen en zijn die kosten voor de gemeente? Als we zoveel geld gaan investeren voor een hele lange termijn moet het ook wel heel goed zijn.”

De Boer stelde een tunnel naar het nieuwe busstation voor, en vroeg of is bekeken wat het kostenplaatje daarvan is. “Een andere variant is handhaving van de bestaande busroutes, dan blijft het nieuwe beoogde plein in stand en kun je de kwaliteitsimpuls voor de Gooilandsingel realiseren.”

Judith Bokhove zag wat de busroutes betreft nog niet een ideale oplossing. “We weten dat dit niet de definitieve oplossing is, want hierover wordt juist nog met bewoners gesproken. Maar ik denk dat wij ook van onze kant moeten proberen meer oplossingen op tafel te krijgen.” Ze verwees naar de oplossing (tunnel) van De Boer. “Ik wil graag van de wethouder weten of er scenario’s zijn die minder belastend zijn voor de bewoners.”

Nils Berndsen complimenteerde de bewoners die tijdens het PPBS-traject hebben meegepraat over de planontwikkeling voor het Hart van Zuid. “Het is echt moeilijk en ik vind het knap dat je daarbij betrokken bent. Onvermijdelijk is wel dat er keuzes worden gemaakt. Een aantal vragen is al gesteld, bijvoorbeeld over geluid, parkeren en busroutes. Ik denk dat het belangrijk is dat we helder maken wat de maximale overlast is die acceptabel is .Veel zal in de uitwerking gebeuren en cruciaal is dat bewoners daar een belangrijke inbreng in hebben. Die garantie hoor ik graag van de wethouder.”

Wethouder Ronald Schneider stond in zijn beantwoording uiteraard stil bij de busverbindingen. “Hoe uiteindelijk de situatie zal zijn met het aantal busbanen, leggen wij in dit bestemmingsplan niet vast. Wij leggen grofmazig vast waar wij zien waar de busbaan zou moeten neerslaan. Maar de uiteindelijke invulling ervan, ook als het gaat om de invulling van de expeditie naar de winkels, staat nog open voor overleg en discussie met bewoner en de ondernemers. Deze zaken behoeven nog nadere uitwerking en worden gelukkig niet keihard vastgepind in het bestemmingsplan. Dit plan biedt juist  de ruimte om in samenspraak met alle betrokken partijen tot de meest ideale situatie te komen.”

Jan Willem Verheij zei dat laatste heel goed te begrijpen. “Maar op het moment dat wij dit bestemmingsplan zoals het nu voorligt zouden vaststellen, kan er dus een variant ingevuld worden waarbij de bussen een ongelooflijke hoeveelheid overlast en een ongelooflijke vermindering van de leefbaarheid ter plaatse van het Zuiderterras gaan veroorzaken. Dat is een variant waarvan in elk geval mijn fractie  zegt: dat moeten we daar niet willen. Als we zoveel investeren in dat gebied, moeten wij dat punt echt heel goed oplossen."

“Mijn vraag is dus”, ging Verheij verder met zijn betoog, “welke garanties gaat u aan de voorkant, voordat wij dit bestemmingsplan vaststellen, aan deze raad en dus ook aan de bewoners geven, dat de bussen, waar ze ook komen te rijden, niet die overlast veroorzaken voor de bewoners? En dan neem ik in ieder geval geen genoegen met theoretische decibelberekeningen waaruit zou blijken dat het allemaal binnen de geldende normen valt. Dat is voor mij geen garantie voor leefbaarheid.”

De wethouder stelde in zijn beantwoording dat de geluidsniveaus zoals ze worden gedefinieerd in het bestemmingsplan een keihard kader zijn. “Er gaat in ieder geval niemand op achteruit ten opzichte van de situatie zoals die nu is, dat is een hard kader waarin je opereert.”

Verheij hierop: “Ik durf hier de stelling in te nemen dat zelfs als die bussen fluisterstil zijn, er nog steeds mensen zijn die er op achteruit gaan als die 4.000 bussen onder hun flat rijden. Wat je dan visueel meemaakt, is wel degelijk een enorme aantasting van het wonen in dat gebied Daar hebben we geen normen voor, dat hebben we nergens in wetten vastgelegd. Maar dat draagt absoluut niet bij aan een verhoging van de kwaliteit van het gebied rondom het Zuiderterras.”

Schneider wierp tegen dat het volgens de prognoses 1.200 busbewegingen per dag zijn. “We hebben er met z’n allen jaren geleden voor gekozen dat dit een ov-knoopunt is. De toekomst is dat die bussen steeds stiller worden en minder vervuilend zullen zijn. De bussen worden elektrisch, dus de geluidsniveaus dalen. Dat je dan zit met bewegende objecten, dat zal zo zijn. Maar wat de bewoners het meest tegenstaat, zijn geluidsniveaus en vervuilingsniveaus.”

Van der Lee wilde weten of de ‘zero emission’ randvoorwaardelijk is voor de wethouder. “Tegen de tijd dat we met het busstation aan de slag zijn,” reageerde Schneider, “zijn de concessies voor het openbaar vervoer bekend, Op basis daarvan zorgen wij dat er voldaan wordt aan de zero emission.”

Over de gevreesde black spot op de krusiing Sallandweg-Zuiderparkweg zei de wethouder: “Bij het inrichten van dit kruispunt zal de veiligheid voorop staan, zoals bij iedere kruising in Rotterdam.” Een minimale hoeveelheid groen, zoals gevraagd door de SP, wilde hij niet opnemen.

Over het parkeren voor de bewoners van het Zuiderterras zei de wethouder dat er in de omgeving 43 vrije parkeerplaatsen zijn, exclusief de met beugels afgeschermde plaatsen. Dit is volgens hem voldoende voor de bewoners. ”Overigens is er ruimte om uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen te realiseren. Daar heb ik ook wel oog voor, en het bestemmingsplan geeft daar ruimte voor.”

Schneider betoogde dat ook de bewoners zullen profiteren van de vernieuwing in het gebied. Hij sprak – in relatie tot de geplande uitbreiding van het winkelcentrum – over een economische impuls en meer werkgelegenheid voor Rotterdam-Zuid.

Hoe nu verder?

Volgens Mark de Boer is er nog te veel onduidelijkheid over de variant voor busverbindingen. “Er is wel duidelijk een voorkeusvariant geformuleerd waarvan wij geen voorstander zijn.” Jeroen van der Lee sloot zich hierbij aan. Nils Berndsen stelde: ‘Er moet in hoofdlijnen echt iets op papier staan voordat ik kan instemmen met opheffing van de Carnissetuin. Als het college daar voor die tijd een stap in kan zetten, kan het bestemmingsplan wat mij betreft worden geagendeerd voor de raad op 5 november. “

Jan Willem Verheij op ziin beurt: “Wij hebben onze voorwaarden en eisen helder gemaakt. Goede bedoelingen zijn mooi, maar het gaat erom dat ze concreet zijn en ergens toe leiden. Er is meer dan goede bedoelingen nodig om overlast van busverkeerweg te nemen, om ervoor te zorgen dat de bewoners van het gebied Hart van Zuid kunnen parkeren, en om zeker te stellen dat het groene stuk wat nu in de Carnsisetuin zit een vervolg kan krijgen. Als op deze punten het bestemmingsplan gewijzigd en aangevuld wordt, kan het 5 november behandeld worden in de raad.”

Quérien Velter: ”Wij hadden aantal grote zorgen over met name de Carnissetuin en hebben nog niet een volledig antwoord gehad. Als  ik de raad goed beluister, is er geen breed draagvlak om de tuin te behouden op de huidige plek. Maar er moet iets op papier komen om te zorgen dat de tuin een goede bestemming krijgt. Hetzelfde geldt voor de busroutes, er moet eerst meer duidelijk worden voordat wij kunnen instemmen.“

Leo Bruijn wilde eerst de nieuwe informatie voor hij over de beantwoording van de zienswijzen kon stemmen en adviseren aan de gemeenteraad. “Als ik die informatie niet heb, zal ik bijvoorbeeld bij alles wat over de busbanen gaat mijn steun geven aan de reclamant.” Dat standpunt werd gedeeld door diverse andere commissieleden. Bij stemming over ‘nu stemmen over de zienswijzen’ of ‘uitstellen’ staakten de stemmen. Na een pleidooi van de wethouder - het gaat om een groot project en vertraging zou vanuit een bestuurlijk perspectief geen goed signaal zijn naar marktpartijen - kwam er een voorstel dat uiteindelijk steun kreeg van de hele commissie.

De wethouder zegde ruim voor 5 november extra informatie toe zodat de commissie een beter oordeel kan vellen. Voorafgaand aan de geplande begrotingscommissievergadering op 28 oktober wordt een reguliere commissievergadering ingelast voor de ‘superbingo’, zoals commissievoorzitter Antoinette Laan de vele onderdelen van de zienswijzen gekscherend noemde. Als er dan een meerderheid lijkt te zijn om in te stemmen met het geamendeerde bestemmingsplan, blijft het voor 5 november op de agenda staan voor vaststelling door de gemeenteraad.

Klik hier voor de volledige inspreektekst van Stichting Zuidpleingebied

Klik hier voor de volledige inspreektekst van Zuiderterras-bewoonster Helen Scurr

Klik hier voor de volledige inspreektekst van Zuiderterras-bewoonster Marga Scholte

Klik hier voor het audioverslag van de commissievergadering BWB op 14 oktober